Symboliek en gebruiken van kerstgroen

Overal ter wereld gaan feesten gepaard met wel bepaalde decoratie. Ook in in het gebruik van soorten groen materiaal zien we veel gelijkenissen. Zo komt het gebruik van dennegroen als decoratie voor de eindejaarsfeesten in vele landen en culturen voor.

Bij ons gaat het plaatsen en versieren van een denneboom samen met het feest van de geboorte van Jezus. Maar het gebruik hiervan is veel ouder dan het Christendom. Lang voordat Kerstmis een gebruik was, waren er rond deze periode van het jaar ook allerhande feesten en festivals. Een daarvan is het midwinterfeest waarbij het gebruik van dennegroen en dennebomen een belangrijke rol speelt. Ze dienden als symbool, omdat ze groen bijven, voor het eeuwig durende leven en van het nieuwe leven dat in de lente begint.
Dit symbolisme vinden we niet alleen terug in het Europa van de oude Belgen, Kelten en Germanen, maar ook in vele andere culturen verspreid over gans de wereld. Dit stamt af van de tijd dat de mens veel dichter bii de natuur stond en er enkel animisme was (natuurgodsdiensten).

Vb.: Oeroude Europese stammen hingen groenblijvende takken boven de deuropening om zo ronddwalende geesten v/d winter uit te nodigen om bij hen beschutting te zoeken. In ruil hoopten ze op voorspoed en gezondheid.

De Romeinen versierden hun huizen met groene takken tijdens de Saturnlia en bij hun eigen nieuwjaarsfeest. Ze wisselden groene twijgen uit met vrienden als teken van voorspoed en geluk .

Voor de Keltische Druiden waren de groenblijvende planten een symbool voor het leven zelf, en daarom heilig. Allerlei groenblijvende planten werden gebruikt bij de viering van de korste dag.

Toen de Kerk kerkfeesten instelde werden deze heidense gebruiken gewoon overgenomen en ingeschakeld in de nieuwe viering.

Wanneer de kerstboom zijn intrede doet in de huiskamer is niet helemaal duidelijk, maar men vermoedt ergens rond de 16de eeuw.
De symboliek van de kerstboom voor het christendom gaat onder andere terug naar het paradijsverhaal : de levensboom Yggdrassil: de altijd groene boom, het symbool van overleven.

Niet alleen bij ons hebben bepaalde planten en gebruiken een symbolische betekenis die al dateert van de tijd toen we enkel natuurgodsdiensten hadden, maar ook in het verre Oosten. Het christendom is daar een vrij nieuwe godsdienst, maar bij oa. Boedhisme en Hindoeisme zijn er ook verschillende planten, waaronder vb. de lotus (zuiverheid) heilig is. In Japan is de oudste godsdienst in gebruik het Shintoisme. Shintoisme is een natuurgodsdienst, waardoor we gelijkenissen terug vinden met gebruiken die we bij ons terug vinden van voor het christendom.

Een opvallende gelijkenis is het gebruik van dennegroen. Bij ons voor het kerstfeest, in Japan voor het nieuwjaarsfeest. Dennen staan in Japan symbool voor lang leven, trouw, eerlijkheid en verlichting.
De meest opvallende decoratie in Japan is de kadomatsu. Dit is een schikking van dennetakken en bamboe, geplaatst aan weerszijde van de inkom. Dit gebruik heeft zijn ontstaan uit het geloof dat deze versiering dient als rustplaats voor de god die geluk brengt in het begin van het Nieuwe jaar.

Shimenawa: Koord van getwist stro. Wordt over de deur gehangen met nieuwjaar om geluk te brengen en het kwade buiten te houden.

Dit gebruik kan je vergelijken met onze kerstballen en kerstkrans aan de deur. Kerstballen vooral transparante glazen ballen zijn al meer dan 300 jaar in gebruik en werden heksenballen genoemd.
Glazen ballen werden voor de ramen opgehangen om vervloekingen, boze geesten en ongeluk af te wenden. Deze heksenballen werden vroeger ook in verband gebracht met de zonnewende feesten van de noordelijke gebieden zoals Siberie, Noord-Canada en Groenland.